Treinfabrikant Stadler en de Sardijnse vervoerder ARST hebben in het Zwitserse Erlen de eerste waterstoftrein ter wereld voor smalspoorlijnen gepresenteerd. De nieuwe treinen moeten vanaf 2028 reizigers vervoeren op diverse regionale spoorlijnen op Sardinië.

De waterstoftreinen zullen worden ingezet op de verbindingen tussen Alghero Airport en Mamuntanas, Sassari en Alghero, en Sassari en Sorso. Het gaat om speciaal ontwikkelde voertuigen voor smalspoorinfrastructuur, die in Italië veel voorkomt op regionale spoorlijnen. In de zomer van 2023 maakte ARST al bekend dat er een overeenkomst getekend werd voor de levering van tien waterstoftreinen op het smalspoor. Het project sluit aan bij een initiatief van de Italiaanse overheid en het ministerie van Infrastructuur en Transport om het spoorvervoer verder te verduurzamen.

Levering

ARST heeft in totaal tien waterstoftreinen besteld. Volgens berekeningen van Stadler en ARST kunnen deze voertuigen jaarlijks meer dan 2.100 ton CO₂-uitstoot besparen ten opzichte van conventionele dieseltreinen. Dat staat volgens de bedrijven gelijk aan ongeveer 450 autoritten rond de wereld.

De nieuwe treinen zijn specifiek ontwikkeld voor de eisen van Italiaanse smalspoorlijnen. Omdat deze infrastructuur slechts een beperkte aslast toelaat, zijn de voertuigen gebouwd met lichte materialen en een aangepast ontwerp.

Voor reizigers bieden de treinen onder meer lagevloertoegang, airconditioning en grote panoramische ramen. Daarnaast zorgen de elektrische aandrijving en waterstoftechnologie voor minder geluid en trillingen dan bij dieseltreinen. Ook voor treinpersoneel zijn extra voorzieningen aanwezig, waaronder een aparte toegang en een zelfstandig klimaatsysteem.

Voordat de treinen in dienst worden genomen, worden uitgebreide testprogramma's uitgevoerd onder toezicht van de Italiaanse spoorwegveiligheidsautoriteit ANSFISA.

Waterstof uit zonne-energie

De treinen maken gebruik van brandstofcellen en waterstoftanks die zijn ondergebracht in een speciale middenrijtuigmodule, de zogenoemde Power Pack die ook bekend is van de GTW- en FLIRT-platformen. Hierin wordt waterstof omgezet in elektriciteit, waarmee zowel de tractiebatterijen worden opgeladen als de trein wordt aangedreven. Hierdoor kunnen de voertuigen zonder bovenleiding rijden op niet-geëlektrificeerde trajecten.

Een opvallend onderdeel van het project is de productie van de waterstof. De benodigde energie wordt volledig opgewekt met zonne-energie, waardoor de waterstof duurzaam wordt geproduceerd. Daarmee ontstaat volgens de initiatiefnemers een vrijwel emissievrije keten, van energieopwekking tot treinexploitatie.

ARST ziet het project als onderdeel van een bredere strategie om niet alleen vervoerder te zijn, maar ook zelf duurzame energie op te wekken voor het eigen netwerk. Op verschillende locaties op Sardinië, waaronder Mandas, Alghero en Macomer, wordt gewerkt aan de benodigde infrastructuur.

Waterstof op Italiaanse spoor

Ook andere Italiaanse spoorbedrijven zetten inmiddels in op waterstoftechnologie. Voor Ferrovie della Calabria worden momenteel negen waterstoftreinen gebouwd, terwijl Ferrovia Circumetnea op Sicilië twee exemplaren heeft besteld. Alle voertuigen worden geproduceerd in de Stadler-fabriek in Bussnang, Zwitserland.

Maar binnen de landsgrenzen van Italië heeft ook Alstom zich vanaf 2023 ingezet op de bouw van waterstoftreinen voor de regio Valcamonica, op de niet-geëlektrificeerde lijn Brescia-Iseo-Edolo van FerrovieNord. Deze treinen zijn gebaseerd op het Coradia Stream platform, waarvan we ook de elektrische ICNG van NS herkennen.