De winterse omstandigheden van januari in dit jaar hebben opnieuw duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar het Nederlandse spoor kan zijn bij langdurige sneeuw, ijs en vorst, meldt ProRail in een nieuwsbericht naar aanleiding van een interne evaluatie.

Uit een uitgebreide evaluatie van ProRail blijkt dat de gekozen aanpak de impact van het extreme winterweer deels wist te beperken, maar dat ook verschillende zwakke plekken in het spoorsysteem aan het licht kwamen. Om verdere problemen bij een nieuwe extreme sneeuwval tegen te gaan, neemt de spoorbeheerder aanvullende maatregelen om beter voorbereid te zijn op toekomstige winters.

Betere prestatie dan winter van 2021

Hoewel de omstandigheden uitzonderlijk waren – Nederland kreeg voor het eerst sinds 2021 opnieuw op grote schaal te maken met sneeuwval – bleef de treindienst deze keer grotendeels overeind. Wel reden minder treinen dan normaal. Volgens ProRail presteerde het spoor beter dan tijdens de winterperiode van 2021: de punctualiteit lag hoger, er vielen minder treinen uit en reizigers strandden niet langdurig in treinen of op stations.

Kwetsbaarheden in het spoorsysteem

De evaluatie laat zien dat langdurig winterweer bestaande kwetsbaarheden versterkt. Zo kwamen problemen naar voren bij de wisselverwarming, de operationele besluitvorming, de informatievoorziening aan reizigers en de samenwerking tussen de verschillende partijen binnen de spoorsector.

Daarnaast bleek hoe sterk de verschillende onderdelen van het spoorsysteem met elkaar zijn verweven. Wanneer infrastructuur, logistiek en de dagelijkse operatie tegelijkertijd onder druk komen te staan, kunnen verstoringen zich snel uitbreiden.

Een belangrijk knelpunt was de bereikbaarheid van onderhoudswerkplaatsen. Door storingen en vastgevroren wissels konden veel werkplaatsen na de sneeuwval niet worden bereikt, omdat wissels niet meer in de juiste stand konden worden gezet. Daardoor duurde het langer voordat defecte treinen konden worden gerepareerd en weer ingezet, wat de dienstregeling verder onder druk zette.

Extra maatregelen voor komende winters

Om de weerbaarheid van het spoor te vergroten voert ProRail de komende periode verschillende verbeteringen door. Zo wordt de wisselverwarming op belangrijke routes aangepast en verbeterd. Ook worden de processen voor besluitvorming tijdens extreem weer herzien, wordt de informatievoorziening verbeterd en krijgt de operationele organisatie extra ondersteuning.

Niet alle verbeteringen zijn echter op korte termijn te realiseren. Een deel van de maatregelen vraagt meer voorbereiding en investeringen en wordt daarom pas in 2027 of later afgerond.

Niet elk risico is uit te sluiten

Volgens ProRail is het niet realistisch om het Nederlandse spoor volledig bestand te maken tegen uitzonderlijke winterse omstandigheden. Extreem winterweer zoals in januari 2026 komt relatief weinig voor en een volledige bescherming zou zeer grote investeringen vergen. De spoorbeheerder kiest daarom voor gerichte maatregelen die volgens ProRail de grootste winst opleveren voor reizigers en vervoerders.