Het kabinet gaat de komende maanden alle grote infrastructuurprojecten opnieuw onder het licht houden waarbij voor de spoorsector vooral het beheer, onderhoud en de vernieuwing van het bestaande netwerk centraal komen te staan. Door oplopende kosten, beperkte budgetten en een tekort aan uitvoeringscapaciteit is er onvoldoende ruimte om alle geplande projecten uit te voeren. 

Met de herzien van de prioriteiten kijkt het kabinet naar alle projecten binnen het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds tot 2040. Daarbij geldt dat de instandhouding van bestaande infrastructuur voorrang krijgt op nieuwe aanleg. Voor het spoor betekent dat dat vervanging, renovatie en levensduurverlengende maatregelen waarschijnlijk eerder prioriteit krijgen dan uitbreidingen van het netwerk. Veiligheid blijft daarbij het eerste criterium, gevolgd door de vraag waar bestaande infrastructuur met beperkte ingrepen langer bruikbaar kan blijven.

Scherpe investeringskeuzes

De koerswijziging is van belang voor een spoorsector die de komende jaren voor 'scherpe investeringskeuzes' staat, zoals in januari (https://www.treinenweb.nl/nieuws/11621/miljarden-voor-onderhoud-en-bereikbaarheid-maar-weinig-ruimte-voor-nieuwe-infrastructuur.html) van dit jaar al bekend werd gemaakt. Naast regulier onderhoud spelen ook de vernieuwing van verouderde infrastructuur, de betrouwbaarheid van het netwerk en de behoefte aan extra capaciteit voor reizigers- en goederenvervoer. Tegelijkertijd neemt de druk op het mobiliteitssysteem toe door woningbouw, economische groei en de wens om regio’s beter bereikbaar te houden. Daarmee groeit ook het belang van een robuust spoorwegnet.

Volgens het kabinet moet het herprioriteren niet alleen zorgen voor een beter beheersbaar investeringsprogramma, maar ook voor een toekomstbestendig mobiliteitssysteem. Daarbij wordt gekeken naar de rol van spoor binnen bredere bereikbaarheidsopgaven in de regio, in combinatie met andere vervoersvormen. Ook digitalisering, multimodale mobiliteit en een slimmer gebruik van bestaande netwerken moeten eraan bijdragen dat de beschikbare spoorcapaciteit efficiënter wordt benut.

Definitieve keuzes in najaar

De definitieve keuzes volgen in het najaar, wanneer het kabinet per project wil bepalen wat doorgaat, wat later wordt uitgevoerd en wat voorlopig vervalt. Voor de spoorsector worden de komende maanden daarmee bepalend. De uitkomst van de herprioritering kan niet alleen gevolgen hebben voor onderhoud en vernieuwing van het spoor, maar ook voor de planning van uitbreidingsprojecten en de verdere ontwikkeling van het Nederlandse spoornet richting 2040.