Een nieuw tijdperk voor het langeafstandsvervoer in Oostenrijk is aangebroken. Sinds kort rijden de Oostenrijkse Federale Spoorwegen (ÖBB) voor het eerst de nieuwe Stadler KISS CityJet. De nieuwste dubbeldekker voor de intericydiensten van de ÖBB. Deze moderne trein werd in 2024 gepresenteerd tijdens InnoTrans in Berlijn, en is in de zomer van 2026 in dienst gekomen.

De trein is afkomstig uit een megagrote aanbesteding voor drie soorten treinen: De RailJet die we al eerder in beeld brachten, deze Cityjet en de nieuwe CAT die als pendeltrein fungeert tussen de stad Wenen en het vliegveld. Over die laatste trein besteden we later nog een aparte reportage.

Aanbesteding

Op 14 mei 2019 publiceerden de ÖBB een aanbesteding voor een raamcontract voor de levering van nieuwe elektrische dubbeldekstreinen. De gunning liep echter vertraging op en werd mede vanwege de nieuwe verkiezingen in Oostenrijk uitgesteld tot 2021. Uiteindelijk werd Stadler Rail aangewezen als beste bieder, maar concurrent Alstom maakte bezwaar tegen deze beslissing. De Oostenrijkse Federale Administratieve Rechtbank verklaarde de gunning vervolgens nietig vanwege een formele fout in de inschrijving van Stadler: het bedrijf zou gebruik hebben gemaakt van een niet-toegestane elektronische handtekening. De overige bezwaren van Alstom werden door de rechtbank niet bevestigd.

Naar aanleiding van de uitspraak trok ÖBB de gunning in september 2021 in en werd de aanbestedingsprocedure opnieuw opgestart. Stadler Rail maakte hiertegen bezwaar en kreeg in februari 2022 gelijk van de Administratieve Rechtbank. Daarmee werd bevestigd dat de oorspronkelijke toewijzing aan Stadler Rail rechtsgeldig was. Het raamcontract bood de mogelijkheid om maximaal 186 KISS-dubbeldekstreinstellen aan te schaffen, waarbij deze voor verschillende diensten geleverd konden worden.

Indeling van de vloot

Hieronder hebben we een overzicht geplaatst met welke materieel er besteld is. Hierin kunnen we zien dat er drie bestellingen zijn gemaakt uit het hele optiepakket van maar liefst 186 treinstellen, waar overigens ook de Railjet en CAT-trein deel van uitmaken. De eerste optie van de Cityjet werd in april 2022 gelift met zowel de vier- als de zesdelige variant met 41 stellen. In juli 2023 werd er een tweede optie van 21 stellen gelift, en de tot nu toe laatste bestelling vond in de zomer van 2024 plaats.

Het is mogelijk dat ÖBB er meer zou kunnen afnemen. Voor de snelle rekenaar zijn er nog 60 treinen vrij die door Stadler geleverd kunnen worden.

Aantal	Bestelling	Delen	Type	Nummering	Opmerking	Inzet vanaf	Levering tot
21	4/2022	4-delig	Cityjet	4734 101–121	KISS160	7 september 2026	2026
20	4/2022	6-delig	Cityjet	4736 101–120	KISS160	15 juni 2026	2026
21	7/2023	4-delig	Cityjet	4734 122–142	KISS160	vanaf 2026	2027
14	7/2023	6-delig	Railjet	4706 101–114	KISS200	vanaf eind 2026	2027
3	10/2023	5-delig	CAT	4705 101–103	KISS200	vanaf 2027
47	8/2024	4-delig	Cityjet	4734 143–189	KISS160		2030

De ÖBB Cityjet, het comfort

De nieuwe, toegankelijke dubbeldeks treinstellen zijn ontworpen voor het snel en comfortabel vervoeren van grote aantallen reizigers. De vierdelige treinstellen bieden plaats aan 371 reizigers, terwijl de zesdelige uitvoering beschikt over 591 zitplaatsen. Dankzij de ruime capaciteit en de efficiënte inrichting zijn de treinen bij uitstek geschikt voor intensief regionaal en interregionaal vervoer.

Bij het ontwerp van de trein is rekening gehouden met de toegankelijkheidsrichtlijnen van de Oostenrijkse Raad voor Mensen met een Beperking (ÖBR). Hierdoor zijn de treinen zo ingericht dat ook reizigers met een beperkte mobiliteit zelfstandig, veilig en comfortabel gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer.

Aan boord staan comfort en gebruiksgemak centraal. De treinen zijn voorzien van een modern en overzichtelijk reizigersinformatiesysteem, waarmee reizigers tijdens hun reis eenvoudig op de hoogte blijven van de actuele reisinformatie. Daarnaast beschikken de voertuigen over stopcontacten, multifunctionele ruimtes en voldoende sanitaire voorzieningen. De ruime balkons zorgen ervoor dat reizigers vlot kunnen in- en uitstappen, terwijl de gelijkvloerse en drempelvrije instap de toegankelijkheid verder verbetert.

Ook op het gebied van sanitaire voorzieningen is rekening gehouden met verschillende behoeften van reizigers. De treinen beschikken over minimaal twee standaardtoiletten en één rolstoeltoegankelijk toilet. Daarmee bieden de voertuigen een comfortabele en toegankelijke reisomgeving voor een brede groep reizigers.

Tot slot is ook aandacht besteed aan de connectiviteit aan boord. De ramen zijn mobiel en goed doordringbaar voor radiosignalen, waardoor mobiele verbindingen beter beschikbaar blijven tijdens de reis. En natuurlijk is er ook wifi aan boord voor internet, en zorgen de schermen in de coupe's voor actuele reisinformatie.

Technische kenmerken

De nieuwe treinstellen zijn ontworpen met het oog op optimale interoperabiliteit en voldoen aan de meest recente TSI-normen. Voor de treinbeveiliging zijn de treinstellen uitgerust met het ETCS-treinbeveiligingssysteem ‘Guardia’ Level 3. Daarnaast beschikken ze over een energiezuinig klimaatsysteem dat gebruikmaakt van een natuurlijk koudemiddel in combinatie met een warmtepomp. De capaciteit kan flexibel worden afgestemd op de vervoersvraag: er kunnen maximaal drie treinstellen aan elkaar worden gekoppeld.

Uiteraard is er veel aandacht besteed aan de ergonomie en het gebruiksgemak voor het treinpersoneel. Zo is de bestuurderscabine voorzien van een ergonomische stuurtafel waar alle functies in handbereik zijn. Een Head-Up Display (HUD) ervoor dat de machinist onder andere de actuele snelheid en relevante rij-informatie overzichtelijk in beeld heeft zonder teveel naar de schermen in de cabine te kijken. Ook kan de machinist de deuren afzonderlijk van elkaar selectief buiten gebruik stellen, bijvoorbeeld wanneer de perronlengte daarom vraagt of wanneer de machinist hiervoor kiest, bij bijvoorbeeld een toegangscontrole.

Om een hoge bedrijfszekerheid te waarborgen, is het aandrijfsysteem redundant uitgevoerd. Het systeem bestaat uit twee stroomafnemers en vier afzonderlijke aandrijflijnen met watergekoelde IGBT-vermogensomvormers. Ook bij het in- en uitstappen is rekening gehouden met de operationele flexibiliteit en veiligheid.

Specificaties

Dit zijn de specificaties van de KISS Cityjet die we in dit artikel besproken hebben.

Aantal	Serie 4734: 89 besteld Serie 4736: 20 besteld
Fabrikant	Stadler Rail
Platform	KISS 160
Asindeling	Bo’Bo’+2’2’+2’2’+Bo’Bo’ (vierdelig) Bo’Bo’+2’2’+2’2’+2’2’+2’2’+Bo’Bo’ (zesdelig)
Spoorwijdte	1435 mm (normaalspoor)
Lengte over koppeling	106,94 m (vierdelig) 159,86 m (zesdelig)
Breedte	2800 mm
Hoogte	4630 mm
Wieldiameter	920 mm
Maximumsnelheid	160 km/u
Uurvermogen	4800 kW / 5200 kW
Continuvermogen	4000 kW
Tractiekracht bij vertrek	380 kN
Acceleratie	1,1 m/s² (vierdelig), begrensd tot 0,95 m/s² 0,95 m/s² (zesdelig)
Stroomsysteem	15 kV, 16,7 Hz wisselspanning 25 kV, 50 Hz wisselspanning
Stroomafname	Bovenleiding
Tractiemotoren	8
Koppelingstype	Scharfenberg
Treinbeïnvloeding	ETCS Baseline 3.6
Zitplaatsen	Vierdelig: 318 + 53 klapstoelen Zesdelig: 518 + 73 klapstoelen
Staanplaatsen	~700 (vierdelig) ~1100 (zesdelig)
Vloerhoogte	Onder: 440 mm Boven: 2524 mm