De nieuwe Friesenbrücke bij Weener is veel meer dan zomaar een spoorbrug. Ze vormt een onmisbare schakel in de 173 kilometer lange spoorverbinding tussen Groningen en Bremen, beter bekend als de Wunderline.

Deze internationale spoorlijn verbindt niet alleen Noord-Nederland met Noordwest-Duitsland, maar maakt ook deel uit van een veel grotere Europese treinverbinding tussen Amsterdam, Hamburg en zelfs Scandinavië. Met de modernisering van de Wunderline wordt de spoorlijn sneller en efficiënter. Treinen kunnen hogere snelheden rijden, de reistijden worden korter en de capaciteit neemt toe. Dat betekent comfortabeler reizen voor passagiers én een sterkere verbinding tussen de regio's aan beide zijden van de grens.

Een ongeluk met grote gevolgen

De geschiedenis van de nieuwe brug begint met een dramatische gebeurtenis. Op 3 december 2015 voer het vrachtschip MV Emsmoon tegen de gesloten Friesenbrücke aan. De aanvaring richtte zulke zware schade aan dat de spoorbrug niet meer gebruikt kon worden. Sindsdien moesten treinreizigers tussen Leer en Weener overstappen op vervangende bussen, waardoor de internationale treinverbinding jarenlang werd onderbroken.

In plaats van de oude brug te herstellen, werd na een hoop gestechel besloten een volledig nieuwe brug te bouwen. Na uitgebreid onderzoek naar de schade en verschillende mogelijke ontwerpen, waarbij ook omwonenden, belangenorganisaties en overheden werden betrokken, viel de keuze op een bijzonder ontwerp: een moderne hub-draaibrug.

Europese primeur

De nieuwe Friesenbrücke kan je met haar totale lengte van 335 meter een indrukwekkend staaltje waterbouwkundige techniek noemen. De brug bestaat uit twee vaste brugdelen en een draaiend middendeel van maar liefst 145 meter lang. Dat middendeel rust op een centrale draaipijler midden in de rivier de Eems.

Wat deze brug echt bijzonder maakt, is haar unieke openingsmechanisme. Eerst wordt het beweegbare deel ontgrendeld. Vervolgens wordt het brugdeel enkele meters omhoog getild, waarna het met behulp van een hydraulisch systeem negentig graden wordt weggedraaid. Zo ontstaat een brede doorvaart voor grote zeeschepen. Dankzij deze techniek geldt de Friesenbrücke als de grootste draaibrug van Europa.

De bediening gebeurt vanuit het karakteristieke, monumentale brugwachtershuis naast de brug, welke de afgelopen jaren eveneens is gemoderniseerd. In de toekomst kan de brug bovendien ook op afstand vanuit een centrale bedieningspost worden aangestuurd.

Meer dan alleen een spoorbrug

De nieuwe Friesenbrücke is een hef- en draaibrug met een totale lengte van 335 meter. Het beweegbare middendeel van de brug is 145 meter lang en weegt ongeveer 1800 ton. Het is daarmee de grootste brug van dit type in Europa. De centrale pijler werd aan de Ihrhover-zijde geplaatst. Het beweegbare gedeelte kan binnen ongeveer 8,5 minuten over een hoek van 90 graden worden gedraaid.

De doorvaartbreedte werd vergroot tot 56,5 meter, waardoor brede schepen - waaronder de nieuwe schepen van de Meyer-scheepswerf die richting de Noordzee worden overgebracht - de brug zonder het verwijderen van een brugdeel kunnen passeren. Hierdoor wordt ook een langdurige onderbreking van het spoorverkeer, die voorheen meerdere dagen kon duren, voorkomen. Bij het ontwerp van de nieuwe brug werd rekening gehouden met de belasting door mogelijke scheepsaanvaringen; hiervoor werden speciale voorzieningen aangebracht.

Naast de spoorverbinding beschikt de nieuwe brug ook over een 2,5 meter breed voet- en fietspad. Dit pad bevindt zich aan de zijde van het brugwachtershuis en is niet alleen geschikt voor fietsers en wandelaars, maar biedt ook voldoende ruimte voor een onderhoudswagen.

De nieuwe Friesenbrücke herstelt bovendien een belangrijke ontbrekende schakel in het internationale spoorwegnet. Na jaren van omreizen en vervangend busvervoer kunnen de Arriva-treinen, naar alle verwachting later dit jaar, opnieuw rechtstreeks tussen Groningen en Leer rijden. Daarmee keert de Wunderline dus terug: verbeterd, vernieuwd en sneller.