Spoorbaan tussen Harlingen-Haven en Leeuwarden wordt gemoderniseerd met ERTMS
Deze WINK-trein van Arriva zal in de toekomst geschikt worden gemaakt voor ETCS. (Foto: Treinenweb/Clayweb)
De Trackbot tijdens een presentatie op RailTech 2026. (Foto: Treinenweb/Clayweb)
De Trackbot is voorzien van robotarmen voor repeterende werkzaamheden op het spoor, zoals het leggen van spoorbalises. Aan de rechterkant van de foto liggen ze klaar. (Foto: Treinenweb/Clayweb)
Ook het monteren van assentellers op het spoor is één van de klussen die Trackbot kan uitvoeren. (Foto: Treinenweb/Clayweb)
Hoewel de machine automatisch werkt, is er ook een plek voor de operator, die de werkzaamheden vanuit zijn cabine kan volgen. (Foto: Treinenweb/Clayweb)
De komende week rijden er elke dag na 20:00 uur geen treinen tussen Leeuwarden en Harlingen Haven vanwege bijzondere werkzaamheden aan het spoor. Tijdens deze periode wordt het Europese treinbeveiligingssysteem ERTMS geïnstalleerd, zodat er later mee getest kan worden. De werkzaamheden zullen voornamelijk door een robot worden uitgevoerd.
Vanaf maandag 13 april en tot vrijdag 17 april zullen er elke dag vanaf ongeveer 20.00 uur geen treinen rijden op dit traject. Vervoerder Arriva zet tijdens de werkzaamheden vervangende bussen in die stoppen bij alle stations tussen Leeuwarden en Harlingen Haven. Station Dronrijp vormt hierop een uitzondering, omdat dit station niet bereikbaar is voor bussen. Reizigers van en naar Dronrijp kunnen gebruikmaken van een taxi die Arriva inzet tussen Dronrijp en Leeuwarden.
Testtraject voor ERTMS
Het spoor tussen Leeuwarden en Harlingen Haven wordt de komende jaren ingericht als testtraject voor ERTMS (European Rail Traffic Management System). Hier worden zowel het systeem in de infrastructuur als in de treinen uitgebreid getest. Daarnaast wordt spoorpersoneel op dit traject opgeleid om met het nieuwe beveiligingssysteem te werken. Inmiddels zijn de eerste WINK-treinen van Arriva al aangepast met het benodigde ETCS-systeem.
De eerste praktijktesten staan gepland voor 2027. Wanneer deze succesvol verlopen, wordt ERTMS vervolgens in dienst gesteld op het traject tussen Leeuwarden en Stavoren. Daarna volgt naar verwachting de invoering op de overige spoorlijnen in Friesland en Groningen.
ERTMS in Nederland
In de eerste fase van de landelijke invoering van ERTMS zijn ook andere trajecten opgenomen. Zo wordt op de Zeeuwse Lijn in 2029 een proef gestart en wordt het goederenspoor tussen Kijfhoek en de Belgische grens aangepast.
ERTMS is in Nederland al op enkele spoortrajecten in gebruik, waaronder de HSL-Zuid (tussen Schiphol en de Belgische grens), de Betuweroute, het Havenspoor (Kijfhoek - Maasvlakte), het traject Duivendrecht – Utrecht en de Hanzelijn tussen Lelystad en Zwolle. Op deze lijnen wordt echter nog gebruikgemaakt van oudere versies van het systeem.
Bij NS zijn momenteel de NS SNG en de NS ICNG geschikt voor gebruik met ERTMS. Daarnaast worden momenteel als proef enkele NS VIRM-dubbeldekkers en een aantal NS FLIRT-treinen aangepast om met het systeem te kunnen rijden. De oudere materieeltypen NS ICM en NS DDZ staan niet op de planning om met ERTMS te worden uitgerust, omdat deze treinen het einde van hun levensduur naderen.
Bij Arriva in Limburg zijn momenteel de FLIRT-treinen voorzien van dit systeem, waarbij de WINK op de Noordelijke Lijnen als proef is uitgerust met het systeem. Bij Qbuzz op de Merwedelingelijn komen eind 2027 nieuwe CAF Civity treinen (hetzelfde type als NS SNG) in dienst met ETCS.
Trackbot installeert apparatuur in het spoor
Een groot deel van de werkzaamheden wordt uitgevoerd met behulp van de zogeheten ERTMS Trackbot. Dit is een slimme montagerobot die zelfstandig apparatuur in het spoor kan installeren, zoals assentellers en balises die spoorgegevens doorgeven aan een passerende trein. Het doel is om dit werk veiliger en efficiënter uit te voeren.
De robot bepaalt eerst nauwkeurig de geografische positie, boort vervolgens de benodigde gaten en monteert daarna automatisch de onderdelen in het spoor. In het voertuig bevindt zich een volledig geautomatiseerde werkplaats met drie robotarmen die verschillende taken kunnen uitvoeren. Deze robotarmen kunnen bovendien zelfstandig van gereedschap wisselen.
Uiteindelijk moeten er langs het traject meerdere assentellers en honderden balises tussen de rails worden geplaatst. Deze onderdelen zorgen voor de gegevensuitwisseling die nodig is voor het functioneren van ERTMS. Het plaatsen hiervan is normaal gesproken repetitief en fysiek zwaar werk, dat nu grotendeels door de Trackbot wordt uitgevoerd.
De Trackbot wordt ontwikkeld door Strukton Rail in samenwerking met ProRail, AMT Group en No Man Trackwork. Het project krijgt daarnaast ondersteuning vanuit het Europese innovatieprogramma Europe’s Rail Joint Undertaking.
In de slideshow bovenaan dit nieuwsartikel kan je meer foto's zien van de Trackbot.