De NS heeft aangekondigd dat een aantal iconische ICM-treinstellen, beter bekend als de Koploper, openbaar te koop wordt aangeboden aan serieuze kopers. Het gaat om minimaal vijftien elektrische treinstellen die vrijkomen nu het materieel geleidelijk uit de dienstregeling verdwijnt.

De uitfasering van de Intercitymaterieel-treinen (ICM) begon al enkele jaren geleden. Vanaf 2021 werden de eerste gemoderniseerde ICMm-treinstellen terzijde gesteld. Dit betrof voornamelijk de oudste nog rijdende exemplaren, vaak driedelige treinstellen uit de eerste series, maar ook enkele vierdelige stellen.

Uitfasering van de Koplopers

In 2024 volgde het definitieve einde van de oudste serie, de zogenoemde ICM-1 (treinstellen 4011–4050). Deze treinen werkten nog met een weerstandsregeling in plaats van de latere chopper-techniek, waardoor het onderhoud afwijkend en complexer was. Na hun buitendienststelling werden de treinstellen in Hengelo ontmanteld, waarbij bruikbare onderdelen werden hergebruikt als reserve voor andere Koplopers of werden gerecycled.

Een bijzonder moment was op 14 juni 2024, toen het oudste treinstel – nummer 4011 – werd overgedragen aan het Nederlands Spoorwegmuseum in Utrecht voor behoud in de collectie.

Ook in de komende jaren zal het aantal Koplopers verder afnemen, vanwege de instroom van de moderne ICNG-treinen. Vanaf het najaar van 2025 werd de inzet van de klassieke stellen ongeveer 25 treinstellen verminderd, waarbij circa 13 driedelige en 12 vierdelige treinstellen buiten dienst gingen. Maar ook dit jaar zal de vloot verder uitgedund worden. 

Openbare verkoop van treinstellen

De vrijgekomen treinen worden nu door NS aangeboden voor verkoop. Volgens de spoorwegmaatschappij gaat het om minimaal vijftien treinstellen, die afzonderlijk worden verkocht. Geïnteresseerde partijen kunnen zich tot 24 april 2026 aanmelden met een vrijblijvende interesseverklaring. Al eerder zette NS de ICR-rijtuigen te koop.

Na registratie krijgen partijen – tegen betaling van een toegangstarief van 1.000 euro – toegang tot uitgebreide technische documentatie en kunnen zij de treinen tijdens een locatiebezoek inspecteren. De daadwerkelijke biedingen worden begin juni 2026 verwacht, waarna de gunning rond juli 2026 kan plaatsvinden.

Technische kenmerken

De te koop aangeboden Koplopers zijn gebouwd door Talbot in het Duitse Aken tussen 1987 en 1991. Tussen 2009 en 2011 ondergingen de treinen een modernisering, waarna ze als ICMm in dienst bleven.

De treinstellen zijn geschikt voor het Nederlandse spoorwegnet en kunnen rijden onder 1500 volt gelijkspanning. Ze hebben een maximale snelheid van 160 km/u, al is dat onder het Nederlandse beveiligingssysteem ATB doorgaans beperkt tot 140 km/u. 

NS zet zowel de driedelige als de vierdelgie varianten te koop.

Alleen voor professioneel spoorweggebruik

De verkoop richt zich nadrukkelijk op professionele en serieuze kopers, zoals spoorwegondernemingen, overheden of gespecialiseerde hergebruikers van rollend materieel. 

De treinen worden verkocht volgens het principe "as-is, where-is". De koper moet zelf een voertuigbeheerder aanwijzen en verantwoordelijk zijn voor het onderhoud. Daarnaast stelt NS als voorwaarde dat de treinstellen uitsluitend voor spoorwegoperaties mogen worden gebruikt.

De verwachting is dat de verkochte treinen uiterlijk 1 november 2026 bij NS zijn opgehaald.

Einde van een tijdperk

Met de verkoop en verdere uitfasering komt langzaam een einde aan een markant hoofdstuk in de Nederlandse spoorweggeschiedenis. De Koploper, herkenbaar aan de verhoogde bestuurderscabine waar vroeger de doorloopkop daaronder zorgde om van het ene treinstel naar andere treinstel te lopen, was jarenlang een vertrouwd gezicht op intercityverbindingen door heel Nederland. Sinds 2005 werd de doorloopkop buiten dienst gesteld, en tijdens de modernisering werd deze verwijderd.